Hồ Chí Minh PHỤC HỒI CHỨC NĂNG SAU TÁI TẠO DÂY CHẰNG CHÉO TRƯỚC KHỚP GỐI

Thảo luận trong 'Y tế - Sức khỏe - Thẩm mỹ' bắt đầu bởi nguyenthi, 13/9/18.

  1. nguyenthi

    nguyenthi New Member

    Đã được thích:
    0
    Điểm thành tích:
    1
    PHỤC HỒI CHỨC NĂNG SAU TÁI TẠO DÂY CHẰNG CHÉO TRƯỚC KHỚP GỐI

    Khớp gối là một khớp lớn của cơ thể, được giữ vững nhờ hệ thống các dây chằng, bao khớp, sụn chêm và các cơ bao bọc xung quanh nó. Dây chằng chéo trước có vai trò quan trọng cho việc giữ cho xương chày không bị trượt ra trước so với xương đùi khi khớp gối vận động.

    [​IMG]

    Đứt dây chằng chéo trước là một thương tổn thường gặp mà nguyên nhân chủ yếu là do các chấn thương thể thao hoặc do tai nạn giao thông, tai nạn lao động- sinh hoạt. Khi dây chằng chéo trước bị đứt, xương chày bị trượt ra trước so với xương đùi, khớp gối bị mất vững, người bệnh đi lại khó khăn. Tình trạng lỏng khớp kéo dài có thể dẫn đến các thương tổn thứ phát như rách sụn chêm, giãn dây chằng, bao khớp và thoái hóa khớp. Để phục hồi lại độ vững chắc của khớp gối, và tránh các biến chứng trên thì chỉ định phẫu thuật tái tạo dây chằng chéo trước là rất cần thiết.

    Trước khi tiến hành phẫu thuật, bác sỹ phẫu thuật và bác sỹ PHCN khám, đánh giá bệnh nhân cả lâm sàng và trên phim MRI. Nếu đứt dây chằng chéo trước không hoàn toàn, gối lỏng ít có thể điều trị phục hồi chức năng sau mổ dây chằng chéo sau trong vòng 1 tháng bằng các bài tập vận động khớp, tăng cường sức cơ, tập dụng cụ- bệnh nhân đa phần đạt kết quả tốt. Nếu đứt dây chằng chéo trước hoàn toàn, gối lỏng có chỉ định phẫu thuật, nhưng khi khớp gối còn chưa đạt được tầm vận động bình thường, hoặc khớp gối còn sưng đau, cơ đùi còn teo nhiều nên chỉ định 1 liệu trình điều trị PHCN phù hợp trước khi tiến hành phẫu thuật.


    Các phương pháp phẫu thuật tái tạo dây chằng chéo trước đều nhằm mục đích phục hồi lại dây chằng, làm cho khớp gối vững trở lại, trả lại chức năng và biên độ vận động bình thường của khớp gối. Phẫu thuật tái tạo dây chằng chéo trước bằng kỹ thuật nội soi mang lại kết quả PHCN nhanh hơn, tốt hơn so với các phẫu thuật mở khớp kinh điển. Nhờ kỹ thuật này mà khớp ít bị tổn thương hơn, khả năng phục hồi biên độ vận động của khớp gối được nhanh chóng hơn, góp phần sớm trả lại khả năng lao động và sinh hoạt cho người bệnh.

    Đối với phẫu thuật tái tạo dây chằng chéo trước, hiện nay có 2 chất liệu tự thân được sử dụng rộng rãi để thay thế, đó là mảnh ghép lấy từ 1/3 giữa gân bánh chè và mảnh ghép gân cơ bán gân đơn thuần hoặc kết hợp với gân cơ thon. Trước đây mảnh ghép gân bánh chè là sự lựa chọn hàng đầu để thay thế dây chằng chéo trước vì mức độ vững chắc của mảnh ghép. Tuy nhiên các nghiên cứu gần đây cho thấy phương pháp sử dụng mảnh ghép này bộc lộ một số nhược điểm như có thể gây vỡ xương bánh chè trong hoặc sau phẫu thuật, tỉ lệ đau ở phía trước khớp gối cao, làm yếu hệ thống duỗi gối vì thế việc tập vật lý trị liệu dây chằng chéo trước khó khăn hơn. Các nghiên cứu về lâm sàng và thực nghiệm trên thế giới đều khẳng định mảnh ghép gân cơ bán gân và gân cơ thon khi chập đôi là mảnh ghép có độ vững chắc hơn cho dây chằng chéo trước.


    Chức năng vận động khớp gối:

    Động tác chính của khớp gối là gấp- duỗi. Để có thể đi được thì biên độ vận động tối thiểu của khớp gối phải đạt được gấp -duỗi 65/0/ 0 độ. Để bước lên bậc thang, biên độ gấp-duỗi tối thiểu phải là 74/0/0 độ và để bước xuống bậc thang biên độ gấp- duỗi tối thiểu phải đạt 90/0/0 độ. Để đạp được xe đạp biên độ gấp- duỗi tối thiểu của khớp gối phải là 110/0/0 độ.

    Vai trò dây chằng chéo trước có 2 tác dụng:

    -Chống lại sự trượt ra trước của xương chày so với xương đùi

    -Chống lại sự xoay trong của xương chày so với xương đùi.

    Khi dây chằng chéo trước bị đứt, trục vận động của động tác gấp duỗi khớp gối gần như không bị ảnh hưởng, nhưng khớp không được bảo vệ trong các chuyển động xoay và xoắn.

    +Sinh cơ học của dây chằng chéo trước: Trong quá trình hoạt động bình thường, dây chằng chéo trước chịu những lực khoảng 400-500 N nhưng nó có thể phải chịu lục lơn hơn khi chạy, nhảy có xoắn vặn và đổi hướng.

    + Lành mảnh ghép: Quá trình lành mảnh ghép trong đường hầm xương được hình thành bằng những liên kết sinh học bao gồm các sợi collagen và các tế bào xương tân tạo ở thành đường hầm ( gọi là các sợi Sharpey). Liên kết sinh học này được hình thành vào thời điểm 4-6 tuần sau phẫu thuật và đảm bảo chắc chắn sau phẫu thuật 6 đến 8 tháng.

    +Quá trình biến đổi mảnh ghép thành dây chằng thực thụ:

    Sau khi tái tạo dây chằng chéo trước, tất cả các mảnh ghép tự thân (trong đó có mảnh ghép gân cơ bán gân kết hợp gân cơ thon và gân bánh chè) sẽ được biến đổi dần thành tổ chức có đặc tính cơ học gần giống với dây chằng chéo trước tự nhiên. Qua các nghiên cứu thực nghiệm và nghiên cứu lâm sàng cho thấy quá trình biến đổi sinh học này được diễn ra trong 4 giai đoạn:

    - Giai đoạn hoại tử vô mạch của mảnh ghép: các tế bào sợi dần dần bị biến mất, giai đoạn này diễn ra trong 2-3 tuần sau phẫu thuật.

    - Giai đoạn xuất hiện các mạch máu tân tạo tại mảnh ghép: giai đoạn này diễn ra sau phẫu thuật từ tuần thứ 6 đến tuần thứ 8.

    - Giai đoạn tái cấu trúc, mảnh ghép biến đổi dần để có cấu trúc gần giống với cấu trúc của dây chằng chéo trước, các tế bào sợi bắt đầu xuất hiện trở lại, đặc biệt xuất hiện các sợi collagen. Giai đoạn này diễn ra sau phẫu thuật từ 18-24 tuần.

    - Giai đoạn biệt hóa cấu trúc của mảnh ghép: ở giai đoạn này mảnh ghép trở nên đàn hồi hơn, cấu trúc gân dần dần biến đổi thành cấu trúc của dây chằng. Song song với quá trình biến đổi về mô học thì những đặc tính cơ học của dây chằng mới cũng được hoàn thiện dần. Giai đoạn này diễn ra rất chậm kéo dài từ 1-3 năm.